List otwarty Polskiego Stowarzyszenia Nauczycieli Języka Niemieckiego o. Poznań do Ministra Edukacji Narodowej Pani Anny Zalewskiej

06.10.2016r.
Drukuj

 

Poznań, dnia 01.10.2016r.

Szanowna Pani Minister,

jesteśmy Stowarzyszeniem, którego działalność opiera się na społecznej pracy nauczycieli języka niemieckiego i której przyświeca jeden cel: „Wszystkich języków można się nauczyć, ale język sąsiada powinno się zrozumieć”. Nauczyciele języka niemieckiego mają niełatwe zadanie, często bowiem muszą mierzyć się z negatywnymi stereotypami dotyczącymi tego języka. Mając jednak na względzie jego przydatność we współczesnym świecie, podejmują nieustannie działania, aby polska młodzież mogła skorzystać z możliwości, jakie daje znajomość języka niemieckiego zarówno na rynku pracy (w Polsce i za granicą) jak i w aspekcie licznych możliwości studiowania.

Mając na uwadze propozycje zmian w sprawie ramowych planów nauczania jesteśmy pełni obaw o jakość nauczania drugiego języka obcego.W ramach konsultacji nad reformą oświaty, dnia 08.09.2016r. w Zespole Szkół Budownictwa Nr 1 w Poznaniu, odbyła się debata panelowa na temat nauczania języka niemieckiego w polskiej szkole.

W debacie wzięli udział następujący paneliści: p. Elżbieta Leszczyńska – Wielkopolski Kurator Oświaty, p. Ewa Tarabasz – Prezes poznańskiego oddziału Polskiego Stowarzyszenia Nauczycieli Języka Niemieckiego, p. Elżbieta Gorączniak – doradca metodyczny nauczycieli języka niemieckiego i konsultant ds. nauczania języków obcych w Ośrodku Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu, dr Renata Rybarczyk – adiunkt  w Zakładzie Dydaktyki Języka Niemieckiego Instytutu Filologii Germańskiej UAM w Poznaniu, p. Ewa Matuszak – nauczyciel języka niemieckiego w ZSB Nr 1 w Poznaniu i ekspert MEN ds. awansu zawodowego oraz p. Anna Rożentalska – menedżer personalny w firmie Warta Investment Sp. z o.o. SK. Moderatorem debaty był dyrektor ZSB Nr 1 – dr Zbigniew Talaga. Uczestnikami debaty byli również nauczyciele germaniści z wielu szkół miasta Poznania i Wielkopolski, w tym także dyrektor VII Liceum Ogólnokształcącego i Gimnazjum Dwujęzycznego im. Dąbrówki, p. Paweł Kozłowski. Ponadto dyskusją zainteresowali się przedstawiciele Biura Obsługi Inwestorów Urzędu Miasta Poznania w osobach dyrektora, p. Marcina Przyłębskiego i p. Magdaleny Kuzi, którzy także pojawili się na spotkaniu. W trakcie całej debaty poruszono wiele ważnych spraw, omówiono problemy związane
z nauczaniem języka niemieckiego, ale także wskazano kwestie, które mogą być kluczowe dla dalszych działań promujących nauczanie języka naszych zachodnich sąsiadów.


Po konsultacjach wśród specjalistów i ekspertów pragniemy przedstawić Pani Minister nasze wspólne wnioski, które prosimy wziąć pod uwagę podczas podejmowania kluczowych decyzji w sprawie ramowych planów nauczania. W aspekcie „anglicyzacji” promocja nauczania języka niemieckiego wspiera koncepcję wielojęzyczności. Samo nauczanie różnych języków jest pozytywne dla edukacji we współczesnym społeczeństwie, należy jednak zwracać uwagę na kolejność wyboru języków. Trzeba wskazywać rodzicom aspekt praktyczny i przydatność języka niemieckiego w naszym usytuowaniu geograficznym i realiach, w których żyjemy, spoglądając na przyszłą pracę lub możliwości podjęcia studiów przez ich dzieci.

 

Powołując się na wyniki polskich i zagranicznych badań prof. Haliny Stasiak i prof. Jürgena Krumma ważna jest już kolejność wyboru pierwszego języka obcego. Nie musi to być w każdym wypadku i zawsze język angielski. Badania pokazują, że na koniec edukacji szkolnej jest większa szansa opanować dwa języki na wyższym poziomie.  

 

Ważne jest też, aby nauka drugiego języka obcego rozpoczynała się jak najwcześniej (należałoby to uwzględnić przy wprowadzaniu zmian w systemie szkolnictwa). Bardzo istotne jest więc wzmocnienie pozycji przedszkolnego i wczesnoszkolnego nauczania języka niemieckiego. Motywacja do nauki drugiego języka maleje, jeśli zaczyna się go uczyć dopiero w okresie dojrzewania.

 

Uczestnicy debaty wielokrotnie podnosili kwestię ilości godzin przeznaczonych na naukę drugiego języka obcego przewidzianej w siatce godzin – nauczyciele postulowali arbitralne zwiększenie liczby godzin do 3h/tyg. z podziałem na grupy max. 15-osobowe. Aby dobrze opanować drugi język obcy niezbędne są więc tygodniowo 3 godziny zajęć. Jest to bardzo ważne zwłaszcza na początku nauki, a więc w klasie 7 i 8 szkoły podstawowej. Mniejsza ilość godzin nie przyniesie efektu i będzie marnotrawieniem czasu i pieniędzy, a przede wszystkim odbieraniem szans na rozwój kompetencji językowej u dzieci i młodzieży. Większa ilość godzin zmniejszyłaby jednocześnie problem pracy dla nauczycieli germanistów.Warto także zastanowić się nad tworzeniem klas patronackich już od pierwszego roku nauki języka w szkole podstawowej.

 

Ważne jest, aby oferta szkół ponadgimnazjalnych (po reformie: ponadpodstawowych) dotycząca wyboru przez uczniów języków obcych stwarzała konieczność nauki tych języków w kontynuacji i nie proponowała możliwości nauki języka nauczanego na wcześniejszych etapach edukacyjnych, w grupach językowych od podstaw. Jest to niestety częsta praktyka tzw. „uatrakcyjniania” oferty szkoły i przyciągania uczniów – sprowadza się to do obniżenia poziomu nauczania języka niemieckiego wybieranego jako drugiego.

 

Ważne jest, by w planowanej reformie oświaty odpowiednio zostało uwzględnione nauczanie dwujęzyczne. Klasy dwujęzyczne stały się znaczącym elementem w systemie oświaty dla uzdolnionej, ciekawej języka i docelowej kultury młodzieży. Trzeba więc koniecznie podjąć stosowne działania, aby nie zaprzepaścić dotychczasowego wkładu pracy wielu ludzi. Fundamentalne jest w tym względzie uruchomienie oddziałów dwujęzycznych w klasie 7 i 8 szkoły podstawowej, po minimum 5 godzin języka (niemieckiego) tygodniowo. Bez dwujęzycznych oddziałów w szkołach podstawowych nauczanie dwujęzyczne w liceach zaniknie, a uzdolniona językowo młodzież nie będzie miała możliwości rozwoju w tym kierunku.

 

Należy tutaj dodać, że w przypadku nauczania dwujęzycznego w języku niemieckim barierą jest brak/bardzo mała liczba nauczycieli przedmiotów niejęzykowych (np. geografów, biologów) z biegłą znajomością języka niemieckiego (wymagane są odpowiednie udokumentowane kwalifikacje). Ewentualnie możliwa jest współpraca dyrektorów szkół podstawowych z dyrektorami liceów, w których realizowane jest nauczanie dwujęzyczne (zatrudnienie na godziny nauczycieli tych przedmiotów w SP, doradztwo w zakresie dydaktyki i dobrych praktyk nauczania języka niemieckiego przez germanistów).

 

Wszelkie działania mające na celu promocję języka niemieckiego muszą być podejmowane jak najszybciej, już na najniższych etapach edukacyjnych – w przyszłej szkole ponadpodstawowej będzie już za późno na przekonywanie o słuszności nauczania / uczenia się języka niemieckiego. To jest raczej czas na doskonalenie wcześniej nabytych umiejętności, wtedy absolwent opuszczający szkołę będzie dobrze przygotowany do życia zawodowego w kwestii kompetencji językowej.Ważne jest, aby działania podejmowane przez nauczycieli oraz instytucje miały charakter synergiczny i adresowane były zarówno do uczniów, jak i ich rodziców. Wszystkie poczynania na rzecz promocji języka niemieckiego mają na względzie przyszłe życie zawodowe i społeczne uczniów oraz ich współistnienie w Europie. Przemyślana polityka językowa może przyczynić się w znacznym stopniu do zwiększenia ich szans i możliwości na polskim, a także europejskim rynku pracy.

 

Z poważaniem

Członkowie Polskiego Stowarzyszenia Nauczycieli Języka Niemieckiego

Oddział Poznań